Có thể dùng tiếng lóng trong IELTS Speaking không?

Sẽ không ai ngăn bạn dùng tiếng lóng, nhưng đó không phải điều thang chấm điểm yêu cầu. Thang chấm điểm yêu cầu ngôn ngữ mang tính thành ngữ và ý thức về văn phong, hai điều khác nhau.

Các band descriptors nói gì

Từ vựng được chấm ở tiêu chí Lexical Resource. Các band descriptors công bố công khai nhắc đến thành ngữ từ Band 7 trở lên. Ở Band 7, chúng mô tả “some ability to use less common and idiomatic items and an awareness of style and collocation” (có một mức khả năng nhất định dùng các từ ít gặp hơn và các cụm mang tính thành ngữ, cùng ý thức về văn phong và cụm từ đi kèm), và bổ sung rằng “inappropriacies occur” (có xuất hiện những chỗ dùng chưa phù hợp). Ở Band 8, cách viết là “skilful use of less common and idiomatic items” (dùng khéo léo các từ ít gặp hơn và các cụm mang tính thành ngữ), còn ở Band 9 là việc dùng ngôn ngữ chính xác và mang tính thành ngữ một cách bền vững.

Ở các band thấp hơn, cùng tiêu chí đó cũng cho thấy những lựa chọn kém làm bạn tốn điểm ra sao. Band 6 thừa nhận rằng cách dùng từ “may be inappropriate but meaning is clear” (có thể chưa phù hợp nhưng nghĩa vẫn rõ), còn Band 4 mô tả những chỗ dùng chưa phù hợp và lỗi chọn từ xảy ra thường xuyên. Từ “slang” không xuất hiện trong các band descriptors của Speaking. Từ “appropriate” (phù hợp) thì xuất hiện hết lần này đến lần khác.

Thành ngữ và tiếng lóng không giống nhau

Thành ngữ là một cách diễn đạt mà người ở mọi lứa tuổi và vùng miền đều hiểu, dù nghĩa của nó không hiển nhiên từ các từ cấu thành: “a piece of cake” (rất dễ), “under the weather” (không khoẻ), “on the same page” (cùng hiểu như nhau). Tiếng lóng là từ vựng thân mật thuộc về một nhóm, một nơi hoặc một thời điểm, và thường lỗi thời rất nhanh.

Các band descriptors thưởng cho loại thứ nhất vì nó cho thấy độ rộng và khả năng kiểm soát. Tiếng lóng làm việc ngược lại: nó phụ thuộc vào việc người nghe cùng vòng bạn bè với bạn, trong khi giám khảo đang áp dụng cùng một thang điểm cho thí sinh từ nhiều quốc gia.

Các đơn vị tổ chức IELTS nói gì

IDP xếp việc cần giọng bản ngữ hay tiếng lóng vào nhóm lầm tưởng, và trả lời rằng giọng hay tiếng lóng của bạn không nằm trong tiêu chí đánh giá và không ảnh hưởng đến điểm. Trong một bài riêng về các band descriptors, IDP cho biết ngôn ngữ mang tính thành ngữ và các từ ít gặp hơn quan trọng từ Band 7 trở lên, rằng điều đó không có nghĩa là những cụm từ học thuộc và sáo ngữ, và rằng cần luyện tập để dùng chúng tự nhiên.

Lời khuyên đơn giản

Hãy dùng vốn từ mà bạn sẽ dùng với một đồng nghiệp hay một giáo viên mà bạn hợp. Thêm một thành ngữ khi nó hợp với điều bạn đang nói, và chỉ khi bạn chắc về nghĩa và ngữ pháp của nó. Nếu không chắc, hãy dùng một từ đơn giản: một từ đơn giản mà đúng không làm bạn tốn điểm nào, còn một từ “kêu” mà sai chính là điều các band descriptors gọi là không phù hợp.

Để mở rộng vốn từ, hãy luyện collocation (cụm từ đi kèm) và những từ đời thường chính xác trước, rồi mới đến một bộ nhỏ thành ngữ mà bạn dùng được không cần nghĩ. Paraphrase (diễn đạt lại bằng từ khác) cũng quan trọng: từ Band 6, các band descriptors ghi nhận việc giải thích một ý bằng từ khác khi không nhớ ra từ chính xác.