IELTS Writing: жиі қателер және оларды түзету жолдары

IELTS Writing бөлімінде балл көбіне бір қиын сөз үшін емес, қайталанатын әдеттер үшін кетеді. Бұл әдеттер жауаптың қалай құрылғанына қатысты: жауап жеткілікті ұзын ба, сұрақтан ауытқымай ма, абзацтардың өз ойы бар ма және бір әдет әр сөйлемде қайталана ма.

Бұл нұсқаулық алдымен IELTS.org атайтын қателерді, содан кейін бағалау критерийлері ескертетіндерін қарастырады. Әрқайсысында ойдан құрастырылған мысал және шешім бар. IELTS әр қатенің қаншалықты жиі кездесетіні туралы ешқандай сан жарияламайды, сондықтан нұсқаулық оларды рейтингке қоймайды. Writing бөлімінің бүкіл құрылымы туралы Task 1 және Task 2 бойынша Writing емтиханының форматы нұсқаулығынан оқыңыз.

IELTS.org атайтын қателер

IELTS.org-тың Academic (академиялық модуль) Writing формат бетінде жазғаныңыз тақырыпқа қатысты болмаса немесе тұтас байланысты мәтін түрінде жазылмаса, жауап үшін балл шегерілетіні, ал мәтініңіз плагиат болса, балл қатты шегерілетіні айтылады. Онда тым қысқа жауап жоғары балдарға қажетті тілдік белгілерді жеткілікті көрсетпеуі мүмкін деп жазылған. Бет академиялық, жартылай ресми немесе бейтарап стильді талап етеді. General Training (жалпы модуль) бетінде тақырып, жазбалар және плагиат туралы тармақтар қайталанады, ал Task 1 хатының стилі кімге жазып отырғаныңызға байланысты екені айтылады.

1-қате: тым қысқа

Ойдан құрастырылған Task 2 жауабында екі абзац және 190 сөз бар: кіріспе, бір ой және қорытынды жол. Шешімі — соңына толтырғыш сөйлем қосу емес, жазбас бұрын екі жақсы дамытылған негізгі абзацты жоспарлау. 150 және 250 сөз минимумы туралы нұсқаулығымыз IELTS ұзындық туралы не айтатынын түсіндіреді.

2-қате: тақырыптан тыс

Тапсырма он екі жасқа дейінгі балалардың өз телефоны болуы керек пе деп сұрайды. Жауап — технология туралы жалпы эссе, онда әлеуметтік желі туралы бір абзац және видеоойындар туралы бір абзац бар. Әр абзац сауатты, бірақ ешқайсысы сұраққа жауап бермейді. Шешімі: жазбас бұрын тапсырманың негізгі сөздерінің астын сызып, сұрақты жоспарыңызға жазыңыз. Әр абзацтан кейін өзіңізден: «Бұл абзац сол сұраққа жауап бере ме?» деп сұраңыз.

3-қате: жазбалар немесе тізім тармақтары

Advantages of working from home: - saves time - quiet - flexible. Disadvantages: - lonely.

Бұл жоспар үшін пайдалы жазба, ал емтиханда балл шегерілетін жауап. IELTS.org жауаптар толық сөйлемдер болуы керек дейді. Шешімі — әр жазбаны себебі бар сөйлемге айналдыру: «Working from home saves the time that would be spent travelling, which many people use to rest or study.»

4-қате: көшірілген немесе жаттап алынған материал

IELTS.org плагиат туралы, яғни басқа дереккөзден көшірілген мәтін туралы айтады және оған балл қатты шегерілетінін жазады. Сайттың Writing бағалау критерийлері бетінде Task Response (тапсырмаға жауап) критерийлері қысқаша баяндалған, ал онда байланысты тағы бір ескерту бар: басқа тақырыптағы эссеге салынған дайын абзац. Ойдан құрастырылған жағдай — мұражайлар туралы сұраққа «In today’s modern society, technology has become an indispensable part of life» деп басталатын бірінші сөйлем.

Шешімі — нақты тақырып туралы өз сөйлеміңізді жазу. Жақсы білетін байланыстыру немесе пікірді жұмсарту (hedging) тіркесі жарайды. Сұрақты көрместен бұрын жазылған тұтас абзац жарамайды.

5-қате: қате стиль

Academic Writing академиялық, жартылай ресми немесе бейтарап стильді талап етеді. «Kids these days are glued to screens, which is totally crazy» сияқты ойдан құрастырылған жол оны екі рет бұзады: бұл — ауызекі жаргон, әрі ешқандай дәлелсіз үкім. Жақсырақ жол: «Children now spend a large part of the day looking at screens, which raises questions about sleep and attention.»

General Training Task 1-де стильді оқырман белгілейді. Досқа жазған хат жеке болуы мүмкін. Басшыға жазған хат ресмирек, ал тұрғын үй бөлімінің қызметкеріне досқа жазатын хабарлама үнімен жазу — стиль қатесі. Бірінші жолды жазбас бұрын тапсырмадағы «кімге» деген сұраққа қарап стильді анықтаңыз.

Бағалау критерийлері ескертетін қателер

Бұлар сайттың Writing бағалау критерийлері бетінде баяндалған критерийлерден алынған. Қателер нақты критерийлер бойынша белгіленеді және көбіне 5, 6 және 7 балл деңгейлерін бір-бірінен ажыратады.

6-қате: анық ұстанымның болмауы

Task Response критерийлері кіріспеден қорытындыға дейін сақталатын бір ұстанымды талап етеді. Ойдан құрастырылған эссе «Some people think cities should limit cars, while others disagree. Both views have merit» дейді де, жазушы не ойлайтынын ешқашан айтпайды. Шешімі: ұстанымыңызды кіріспеде бір сөйлеммен айтып, әр тақырыптық сөйлемді соған сай жазыңыз. Екі жақты көзқарасқа жол беріледі, бірақ ол нақты көзқарас болуы керек: «limits help in city centres, though not in rural areas.»

Байланысты мәселе — кіріспеде бір нәрсені, екінші негізгі абзацта керісін айту. Екеуі сәйкес келетінін тексеру үшін кіріспе мен қорытындыны қатар оқыңыз.

7-қате: механикалық немесе шамадан тыс байланыстырушы сөздер

6 балл деңгейіндегі критерийлер сырттан жапсырылған байланыстыруды, ал 5 балл деңгейіндегілері мәтіннің қажетінен жиі қолданылатын байланыстырушы сөздерді сипаттайды. Ойдан құрастырылған мысал:

Firstly, cities are crowded. Secondly, this is a serious issue. Thirdly, the government must act on this. Moreover, it has the power to act. Moreover, citizens want change.

Шешімі — байланыстыруды ойлардың өзіне қалдыру. Оқырманды алға жылжыту үшін есімдікті немесе қайталанатын негізгі терминді қолданып, байланыстырушы сөзді «however» немесе «as a result» сияқты бағыттың нақты өзгерісіне сақтаңыз. Байланыстырушы сөздер мен жүйелілік туралы нұсқаулық мұны тереңірек қарастырады.

8-қате: қайталанатын сөздік қор

Төмен балл деңгейлеріндегі Lexical Resource (сөздік қор) критерийлері тар сөздік ауқымды, яғни бар жұмысты бірнеше сөз атқаратын жағдайды сипаттайды. Ойдан құрастырылған абзац бес сөйлемде «important» сөзін қолданады: «education is important», «it is important to learn» және т.б. Шешімі — сирек сөз емес, дәлдік: қандай маңыздылықты айтып тұрғаныңызды атаңыз («education widens the jobs a person can apply for»). Сондай-ақ критерийлер дұрыс болып тұрған қарапайым сөздің орнына қойылған сирек сөз сөйлемді нашарлатуы мүмкін екенін де ескертеді, сондықтан сәйкес келетін сөзді сақтаңыз.

9-қате: орталық тақырыбы жоқ абзацтар

6 және 7 балл деңгейлеріндегі Coherence and Cohesion (жүйелілік және байланыстылық) критерийлері әр абзацтың оқырман атай алатын бір тақырыбы болуын сұрайды. Ойдан құрастырылған негізгі абзац жол қозғалысынан басталады, ауа ластануына ауысады және автобус сапарларының ұзақтығымен аяқталады, бәрі бір блокта. Шешімі: тақырыптық сөйлемді алдымен қарапайым сөздермен жазып, кейінгі әр сөйлемнің соған сәйкестігін тексеріңіз. Егер сөйлем басқа тақырыпқа жатса, оны жаңа абзацқа көшіріңіз немесе алып тастаңыз.

Соңғы бес минутқа арналған тексеру тәртібі

Тізімді әр жолы бірдей ретпен қолданыңыз, сонда ол автоматқа айналады.

1. Сұрақтың әр бөлігіне жауап берілді ме, және ұстаным басынан аяғына дейін бір қалпында ма?
2. Әр абзацтың бірнеше сөзбен айта алатын бір тақырыбы бар ма?
3. Сөйлемдердің көбінің басында байланыстырушы сөздер тұр ма?
4. Қажеттен жиі қайталанатын сөз бар ма?
5. Сөз санының минимумы орындалды ма, және стиль осы тапсырмаға сай ма?

IELTS Writing бөлімінде уақытты басқару туралы нұсқаулығымыз бұл бес минуттың бір сағаттың қай жерінде тұратынын көрсетеді, ал екі бөлімді сұрақтар туралы нұсқаулық екі міндеті бар сұрақтар үшін бірінші тармақты қамтиды.

Өз қайталанатын қателеріңізді табу

Қатені көре алғанда ғана түзетуге болады. Үш-төрт жаттығу жауабын жазып, оларға бір топ ретінде қараңыз, өйткені қайталанатын әдет бірнеше жауапта бір жауаптағыдан оңай көрінеді. IELTS Mentor AI әр Writing критерийі үшін не жақсы шыққанын және қалай жақсарту керегін береді, бұл қайталанатын әдеттің балды қай жерде жоғалтатынын көрсетеді. IELTS Writing балын қалай жақсартуға болады туралы жауап кеңірек жоспар береді, ал әр эсседе бір ғана әдетті өзгерту салыстыруды түсінікті етеді.