IELTS Writing және Speaking үшін параллель құрылым: ережелер мен қателер
Қысқа жауап
Параллель құрылым (parallel structure) дегеніміз — «<span lang="en">and</span>», «<span lang="en">or</span>» немесе «<span lang="en">but</span>» сөздерімен, сондай-ақ «<span lang="en">both ... and</span>» сияқты жұппен байланысқан элементтердің грамматикалық формасы бірдей болуы. «<span lang="en">reading, writing and speaking</span>» деп жазыңыз, «<span lang="en">reading, writing and to speak</span>» деп емес. Зат есімді зат есіммен, -ing формасын -ing формасымен, to бар инфинитивті to бар инфинитивпен, ал clause-ті (өз етістігі бар сөйлем бөлігін) clause-пен сәйкестендіріңіз. Салыстыруда біртектес нәрсені салыстырыңыз: «<span lang="en">the population of Tokyo is larger than that of Paris</span>», «<span lang="en">than Paris</span>» емес.
Осы бетте
Екі сөйлемді дауыстап оқыңыз: «The course improves reading, writing and speaking» және «The course improves reading, writing and to speak». Біріншісі бір ізбен оқылады, ал екіншісі соңғы элементте сүрінеді. Параллель құрылым дәл осы сүріністі айтады. Бұл нұсқаулық ережені, ол қолданылатын тізімдер мен жұптарды, Task 1 бөлімінде жиі кездесетін салыстыру қатесін және жобаны тексерудің қысқа тәртібін қамтиды. IELTS грамматиканы тұтастай қалай бағалайтынын білу үшін IELTS грамматикасы туралы негізгі нұсқаулықтан бастаңыз, ал IELTS грамматика тесті қазір қай деңгейде тұрғаныңызды көрсетеді.
Негізгі тұжырымдар
- «and», «or» немесе «but» сөздерімен байланысқан элементтердің және «both … and» сияқты жұптың екі жартысының грамматикалық формасы бірдей болады.
- Біртектесті біртекті мен сәйкестендіріңіз: зат есімдерді, -ing формаларын, to бар инфинитивтерді немесе clause-тарды.
- «both», «either», «neither», «not only» және «whether» сөздерінен кейін әр жартының соңынан бірдей түрдегі тіркес келуі керек.
- Салыстыруда «than» және «as … as» бірдей текті нәрселерді байланыстырады: «than that of Paris», «than Paris» емес.
- Task 1 бөлімінде етістіктерді бір ізде ұстаңыз: «Sales rose in May and fell in June».
- IELTS құрылымдар тізімін жарияламайды, сондықтан өз жобаларыңызды төмендегі қателерге тексеріңіз.
Критерий үшін неге маңызды
IELTS.org Grammatical Range and Accuracy критерийін Speaking және Writing бөлімдеріндегі төрт критерийдің бірі ретінде атап, төртеуінің салмағы тең дейді. Осы сайттың Writing бағалау критерийлері анықтамалығындағы және Speaking анықтамалығындағы жарияланған бағалау критерийлері қателердің қаншалықты жиі шығатынын және олардың түсінуге кедергі келтіретін-келтірмейтінін сипаттайды. Қате тізім мағынаға сирек кедергі болады, сондықтан да оны қайталай береді: сол бір ағаттық әр абзацта кездеседі, ал жиі қайталанатын ұсақ қате критерийдің дәлдік жартысын төмендетеді. IELTS қолданылатын құрылымдар тізімін жарияламайды және олардың бірде-біріне балл уәде етпейді.
Ереже
Сөйлемде бірдей қызмет атқаратын элементтер бірдей көрінуі керек. Сөздердің ұқсас болуы міндетті емес, тек грамматикалық форма бірдей болуы керек. Мына тізімдердің бәрі параллель:
- Зат есімдер: «The scheme needs equipment, time and volunteers.»
- -ing формалары: «She enjoys swimming, cycling and walking.»
- To бар инфинитивтер: «The aim is to reduce waste, to save energy and to protect wildlife.»
- Сын есімдер: «The course is practical, interesting and well organised.»
- Clause-тар: «The city has built new roads, expanded the bus network and introduced a cycle scheme.»
Соңғы мысалда үш етістік тобының бастауышы да, шағы да бір. Бұзылған нұсқа «The city has built new roads, expanded the bus network and a cycle scheme was introduced» үшінші элементте бастауышты, шақты және етіс түрін өзгертеді.
Зат есімдер, -ing формалары және to бар инфинитивтер тізімдері
Ең жиі қате — бір формада басталып, екінші формада аяқталатын тізім.
| Параллель емес | Параллель |
|---|---|
| The aims are to reduce waste, saving energy and improving recycling. | The aims are to reduce waste, save energy and improve recycling. |
| She likes to cook and eating out. | She likes cooking and eating out. |
| Students need discipline, motivated and a quiet place. | Students need discipline, motivation and a quiet place. |
| Walking is better than to drive. | Walking is better than driving. |
To бар инфинитивтермен екі нұсқа да дұрыс: «to» сөзін әр етістіктің алдында қайталауға немесе тек біріншісінің алдына бір рет қоюға болады. Қысқа форма жеңілірек, ал қайталау екпін қосады. Әр етістіктің өз үлгісі бар, сондықтан «She enjoys cooking and hopes to open a restaurant» дұрыс; бұл үлгілер герундий мен инфинитив нұсқаулығында баяндалған.
Жұптар: both … and, either … or және басқалары
Корреляциялық жұп жақша жұбы сияқты жұмыс істейді: бірінші жартының ішіндегі нәрсе екінші жартыда сәйкесін табуы керек.
| Жұп | Параллель мысал | Жиі қате және түзету |
|---|---|---|
| both … and | The plan helps both employers and employees. | «both in cities and villages»: «both in cities and in villages» немесе «in both cities and villages» деп жазыңыз. |
| either … or | Students can either revise alone or join a study group. | «either revise alone or to join»: «either revise alone or join» деп жазыңыз. |
| neither … nor | The report offers neither a clear cause nor a workable solution. | «neither a clear cause nor offers a solution»: «neither a clear cause nor a solution» деп жазыңыз. |
| not only … but also | Cars are not only noisy but also polluting. | «not only noisy but also cause pollution»: «not only noisy but also polluting» деп жазыңыз. |
| whether … or | The question is whether to study abroad or stay at home. | «whether to study abroad or staying»: «or stay» немесе «or to stay» деп жазыңыз. |
Жұптың бірінші жартысын өзіңіз қарама-қарсы қойып тұрған бөліктің дәл алдына қойыңыз. «Students can either revise alone or join a study group» сөйлемінде «either» етістіктің алдында тұр, сондықтан «or» сөзінен кейін етістік тобы келеді. «Both», «either» және «neither» екі элементті байланыстырады, ал ұзынырақ қатар үшін қарапайым тізімді қолданыңыз.
Сөйлем «not only» сөзінен басталғанда, көмекші етістік сұрақтағыдай бастауыштың алдына шығады: «Not only does the policy reduce waste, but it also saves energy.» Өткен шақта «did» қолданыңыз: «Not only did sales rise, but profits also improved.» «Not only the policy reduces waste» деп жазу — жиі кездесетін қате. Сөйлемнің ортасында тұрғанда «not only» әдеттегі сөз тәртібін сақтайды: «The policy not only reduces waste but also saves energy». Бұл нұсқа қысқарақ және инверсияны қажет етпейді.
Салыстыру: біртектесті салыстырыңыз
Салыстыру екі нәрсені байланыстырады, және олар бірдей текті болуы керек. Бұл Task 1 бөлімінде жиі кездесетін қате, өйткені нені салыстырып тұрғаныңды тексермегенше, сөйлем жақсы естіледі.
| Параллель емес | Параллель |
|---|---|
| The population of Tokyo is larger than Paris. | The population of Tokyo is larger than that of Paris. |
| The number of students in 2010 was higher than 2000. | The number of students in 2010 was higher than in 2000. |
| The proportion of men who smoke is higher than women. | The proportion of men who smoke is higher than that of women. |
| Rents in London are higher than Leeds. | Rents in London are higher than those in Leeds. |
Бірінші сөйлемде халық саны қаламен салыстырылып тұр. «That of» тіркесі «the population of» орнына тұрады, ал зат есім көпше болғанда «those of» немесе «those in» болады. Зат есімді толық қайталауға да болады. «as … as» құрылымына да сол ереже қатысты: «Spending on food was as high as spending on housing» біртектесті салыстырады, ал «as high as housing» салыстырмайды. Task 1 бөліміндегі өзгеріс пен салыстыру лексикасы туралы диаграммалар, графиктер және кестелер нұсқаулығынан оқыңыз.
Қайталанатын предлогтар мен артикльдер
Бір рет тұрған предлог немесе артикль, егер әр элемент оны қабылдаса, бірнеше элементке қызмет ете алады. «Interested in music, art and history» дұрыс, өйткені үшеуі де «in» талап етеді. Элементтерге әртүрлі предлог қажет болғанда қиындық басталады.
| Параллель емес | Параллель |
|---|---|
| The scheme depends and benefits from volunteers. | The scheme depends on and benefits from volunteers. |
| She is interested and good at languages. | She is interested in and good at languages. |
Артикльдер де осылай жұмыс істейді. «The teachers and students agreed» екі топты бір жиын ретінде қарастырады. Жекеше зат есімдермен айырмашылық айқынырақ: «a teacher and student» екі рөлі бар бір адамды білдіруі мүмкін, ал «a teacher and a student» екі адамды білдіреді. «in education and in health» деп қайталау да, «in education and health» деп ортақ қолдану да дұрыс.
Сөйлем ішіндегі параллелизм
Task 1 бөлімінде бір сөйлемде жиі екі қозғалысты сипаттайсыз, ал етістіктер бір ізде болуы керек. «Sales rose in May and fell in June» параллель. Қате нұсқа ауытқып кетеді: «Sales rose in May and then falling in June» немесе «Sales rose in May and a fall in June». Етістік формасын қайталаңыз: «Sales rose in May and then fell in June.» «while» және «whereas» сөздерінен кейін де сондай мұқияттық керек: «Imports rose sharply, while exports remained stable». Мұндай бөліктерді қалай біріктіру керегін complex sentences нұсқаулығы көрсетеді, ал үтірлер тыныс белгілері нұсқаулығында қарастырылған.
Speaking бөліміндегі параллель құрылым
Speaking бөлімінде сөйлемді түзетуге уақыт болмайды, сондықтан тізімді бастап, ортасында үлгіні жоғалтқанда қате көрінеді.
- «I like cooking and to try new recipes» сөйлемі «I like cooking and trying new recipes» немесе «I like to cook and try new recipes» болады.
- «I went to the market, bought some fruit and was chatting with a friend» сөйлемі «…and chatted with a friend» болады. Соңғы элементтегі past continuous ретті бұзады.
- «It is quiet, cheerful and has a lot of parks» сөйлемі «It is quiet, cheerful and green» болады.
Үлгі бұзылса, ескі сөйлемді күштеп аяқтамай, жаңа сөйлем бастаңыз: «I enjoy cooking and trying new recipes. I also like to eat out.» Speaking бөліміндегі жиі грамматикалық қателер туралы жазбаны да қараңыз.
Жобаны қалай тексеру керек
- Тек жеке сөздерді ғана емес, одан көбін байланыстыратын әр «and», «or» және «but» сөзін және әр тізімді табыңыз.
- Әр элементтің формасын атаңыз: зат есім, -ing, to + етістік, сын есім немесе clause. Біреуі өзгеше болса, оны түзетіңіз.
- «both», «either», «neither», «not only» және «whether» сөздерін тауып, жұп жартысын тексеріңіз.
- «than» және «as» сөздерін табыңыз. Әр жағынан не салыстырылып тұрғанын өзіңізден сұраңыз және қажет жерде «that of» қосыңыз.
- Етістіктер қатарында әрқайсысының шағы мен бастауышын тексеріңіз.
Мұны жоба аяқталғаннан кейін бір рет жасаңыз, жазып жатқанда емес. Өз жазбаңыздың бағаланған үлгісі осы қателердің қайсысын шынымен жіберетініңізді көрсетеді, жаттығуды дәл содан бастаған жөн.
Жиі қойылатын сұрақтар
Параллель құрылым дегеніміз қарапайым тілмен не?
Бұл — сәйкестік ережесі. Екі немесе одан көп нәрсені «<span lang="en">and</span>», «<span lang="en">or</span>» немесе «<span lang="en">but</span>» сөздерімен байланыстырғанда не тізімге қойғанда, олардың грамматикалық пішіні бірдей болуы керек. Үш зат есім, үш -ing формасы немесе үш clause бір ізбен оңай оқылады. Бір тізімдегі зат есім, -ing формасы және clause оқырманды тоқтатып, қайта оқуға мәжбүрлейді. Сөздер бірдей болуы міндетті емес, тек форма сәйкес келуі керек.
Тізімде предлогты немесе артикльді қайталау керек пе?
Элементтер бірдей құрылған болса, екі нұсқа да стандартты. «<span lang="en">In education and health</span>» және «<span lang="en">in education and in health</span>» екеуі де дұрыс, «<span lang="en">the teachers and students</span>» мен «<span lang="en">the teachers and the students</span>» да солай. Бір элементке қажет сөзді түсіріп кететін аралас тізімнен аулақ болыңыз, мысалы, қажетті «<span lang="en">depends on and benefits from</span>» орнына «<span lang="en">depends and benefits from</span>» дегеннен.
IELTS үшін «<span lang="en">not only ... but also</span>» тым ресми ме?
Ол Task 2 бөліміне жақсы келеді және мұқият сөйлеуде қолданылады, дегенмен Speaking жауаптарында «<span lang="en">and also</span>» немесе «<span lang="en">as well as</span>» әдетте табиғироақ естіледі. Қауіп ресмилікте емес, дәлдікте. Жұптың әр жартысынан кейін бірдей түрдегі тіркесті қойыңыз, ал сөйлем «<span lang="en">not only</span>» сөзінен басталса, көмекші етістік бастауыштың алдына шығады: «<span lang="en">Not only does the policy reduce waste, but it also saves energy.</span>»
IELTS параллель құрылымды жеке пункт ретінде бағалай ма?
Жоқ. IELTS құрылымдар тізімін және әр балл деңгейінде рұқсат етілетін қателер санын жарияламайды. Қате тізім немесе салыстыру — Grammatical Range and Accuracy критерийі аясындағы қарапайым грамматикалық қате. Қандай да бір құрылымды қолданғаны үшін балл уәде етілмейді.
Тізімнің соңғы элементінің алдынан үтір қою керек пе?
Екі стиль де қолданылады. Британдық жазба әдетте қарапайым тізімде соңғы «<span lang="en">and</span>» сөзінің алдынан үтір қоймайды («<span lang="en">reading, writing and speaking</span>») және оны қоймау түсініксіздік тудырса, қосады. Қай стильді таңдасаңыз да, бүкіл жауапта оны бірдей қолданыңыз.
Мұны жасанды интеллекттің лездік кері байланысымен жаттығыңыз
Жауабыңызды қолданбада жазып алыңыз — бірнеше секундта грамматикаңыз, сөздік қорыңыз, сөйлеу еркіндігіңіз және дыбыстауыңыз талданады.
Ақылы қолданба: қанша тұрады · төлем және қаражатты қайтару · қолдау қызметі