IELTS Listening бөліміндегі жиі кездесетін қателер және олардың артындағы тұзақтар

IELTS Listening тестінде әр жазбаны бір-ақ рет тыңдайсыз, ал жоғалтатын балдарыңыз сирек білмейтін сөзге байланысты болады. Олар тесттің жұмыс істеу жүйесіне енген тұзақтардан шығады: сөйлеушінің айтқаны әрдайым жауап бола бермейді, ал сіз жазатын нәрсе сұрақтың ережелеріне дәл сәйкес келуі керек. Бұл нұсқаулық балл жоғалтқызатын тұзақтарды қарап шығады, әрқайсысына ойдан құрастырылған мысал келтіреді және оның орнына не істеу керегін айтады. Тесттің толық құрылымы үшін алдымен Listening тесті форматы және сұрақ түрлері нұсқаулығынан бастаңыз.

IELTS әр тұзақтың қаншалықты жиі кездесетіні туралы сан жарияламайды, сондықтан бұл нұсқаулық оларды маңыздылығы бойынша реттемейді.

Тесттің өзі не дейді

IELTS.org-тың Listening формат бетінде жазбалар бір-ақ рет ойнатылатыны, әр дұрыс жауапқа бір балл берілетіні және сұрақтар жазбадағы ақпараттың ретімен жүретіні айтылған. Бір рет тыңдау қателікті түзетуге болмайтынын білдіреді. Әр жауапқа бір балл — шамалап жақындау бос жауаппен бірдей нәтиже беретінін білдіреді. Тұрақты рет қай жерде тұрғаныңызды шамамен әрдайым білуге мүмкіндік береді.

IDP-нің Listening бөліміндегі жиі кездесетін қателер туралы мақаласында практикалық кеңестер қосылған: алдымен сұрақтарды оқыңыз, қандай жауап керек екенін тексеріңіз, жазба сұрақты басқа сөзбен айтатынын күтіңіз, бағыттаушы сөздер мен екпінге құлақ салыңыз. Төмендегі тұзақтар осыған сүйенеді.

1-тұзақ: сөйлеуші өзін түзетеді

Жазбадағы сөйлеушілер нағыз әңгімедегі адамдар сияқты ойын өзгертеді. Алғаш айтылған нәрсе жиі жауап болмайды.

Ойдан құрастырылған мысал: бөлмені брондап жатқан студент былай дейді: «I’ll come on Tuesday… no, sorry, Thursday, I’ve got a lecture on Tuesday.» Толтыратын орын — «Day of visit». Бірінші естіген күнін жазатын үміткерлер Tuesday деп жазып, балды жоғалтады.

Не істеу керек: сөйлеуші әрі қарай жүргенше әр бөлшекті уақытша деп қабылдаңыз. «no, sorry», «actually», «I mean», «hold on» және «let me check» сияқты түзету белгілеріне құлақ салыңыз. Қажет болса, бірінші жауапты жазып қойыңыз да, түзету келгенде оны ауыстыруға дайын болыңыз.

2-тұзақ: нұсқа аталады, содан кейін қабылданбайды

Бұл — сол мәселенің көп таңдаулы және сәйкестендіру сұрақтарындағы түрі. Жазбада барлық нұсқа аталуы мүмкін, бірақ сөйлеуші тек біреуін қорытынды ретінде таңдайды.

Ойдан құрастырылған мысал: екі студент таныстырылым үшін тақырып таңдауды талқылайды. Біреуі: «We could do renewable energy, but that’s been done to death.» дейді. Екіншісі: «Then urban transport. It’s less crowded as a topic.» дейді. Олар қай тақырыпты таңдайтынын сұрайтын сұрақта үш нұсқа бар, ал «renewable energy» — бірінші аталып, қабылданбаған нұсқа.

Не істеу керек: шешім қабылдамас бұрын бүкіл әңгімені тыңдаңыз. Нұсқаның жоққа шыққанын білдіретін сөздерге «but», «though», «I’d rather not» және «on second thoughts» жатады. Бұл тұзақ көп таңдаулы және сәйкестендіру сұрақтары нұсқаулығында толығырақ қарастырылған.

3-тұзақ: жазба сұрақты басқа сөзбен айтады

IDP жазбада сұрақтағыдан басқа сөздер немесе сөз тіркестері қолданылатынын айтады, сондықтан кілт сөздеріңізге синоним ойластыруды ұсынады. Сұрақта «location» болса, сөйлеуші «where it is held» дей алады. Сұрақта «begins» болса, сөйлеуші «kicks off» дей алады.

Ойдан құрастырылған мысал: бланкіде «Opening time» деп тұр. Сөйлеуші: «The doors open at half past nine.» дейді. «opening time» деген дәл сөздерді күтетін үміткерлер 9.30 деп жазбайды.

Не істеу керек: жазба басталмас бұрын сұрақтағы кілт сөздердің астын сызып, әрқайсысын айтудың тағы екі жолын ойлаңыз. Содан кейін мағынаға құлақ салыңыз.

4-тұзақ: емле

IDP былай дейді: «Correct spelling is essential in the Listening test. If the spelling is incorrect, then it will be marked as wrong.» Жақын болған әрекет үшін жартылай балл жоқ.

Ойдан құрастырылған мысал: сөйлеуші пәтердің «library» жанында екенін айтады, ал сіз «libary» деп жазасыз. Сөзді түсіндіңіз, бірақ балды жоғалттыңыз.

Не істеу керек: күнделікті жағдайларда кездесетін сөздерге жаттығыңыз, мысалы, күн, ай, орын, мамандық және жиі кездесетін зат есімдер. Әр жауапты жазып болған бойда және соңғы тексеру кезінде қайта қараңыз.

5-тұзақ: сөз санының шегі

IELTS.org-тың формат бетінде «NO MORE THAN TWO WORDS AND/OR A NUMBER» сияқты сөз саны шектеулері берілген және «check-in» сияқты дефисі бар сөздер бір сөз болып есептелетіні айтылған. IDP нұсқауда «ONE word» деп тұрса, ал сіз «the bus» деп жазсаңыз, «bus» дұрыс сөз болса да, жауап қате деп есептелетінін айтады.

Ойдан құрастырылған мысал: нұсқауда «ONE WORD ONLY» деп тұр, ал сөйлеуші: «We meet outside the main entrance» дейді. Сіз «main entrance» деп жазасыз да, балды жоғалтасыз, ал «entrance» балл әкелер еді.

Не істеу керек: жазба басталмас бұрын әр сұрақ тобының сөз саны шегін оқып, жазған жауабыңызды соған сәйкестендіріп тексеріңіз.

6-тұзақ: көпше түр және артикльдер

Көпше түр — сөздің басқаша жазылуы, сондықтан бұл да емле мәселесі. IELTS емле мен сөз саны шегі ережелерінен тыс көпше түр туралы ештеңе жарияламайды, сондықтан ең сенімді әдет — толтырып жатқан сөйлемге сай келетін түрін жазу.

Ойдан құрастырылған мысал: жазбада «Bring your own ___ for the lab» деп тұр. Сөйлеуші: «Make sure you’ve got gloves, both of them.» дейді. Сіз «glove» деп жазасыз да, жазба сөйлемге сай келмейді. Бос орынға жауабыңызды қойып, ойша оқып шығыңыз: «Bring your own glove» қате, ал «gloves» дұрыс оқылады.

Артикльдерге де осы ереже қатысты. Бос орын «a» немесе «the» сөзінен кейін тұрса, оны қайталамаңыз. Тұрмаса, оны қосу сөз саны шегін бұзуы мүмкін.

7-тұзақ: сандар мен әріптер

Сандар мен әріптерді естіп алу оңай, ал қате жазып қою да оңай. 15 пен 50 сияқты сандар ұқсас естіледі, ал B мен P сияқты әріптер жазбада бір-біріне жақын.

Ойдан құрастырылған мысал: сөйлеуші сілтеме кодын «G, three, five, B» деп айтады, ал сіз «G35P» деп жазасыз. Жазба анық болды; жазып алу анық болмады.

Не істеу керек: сандар мен әріптерді айтылған бойда жазуға жаттығып, содан кейін жазғаныңызды тексеріңіз. IELTS.org-тың сөз саны шегіндегі «a number» тіркесі сан жауаптың бір бөлігі болуы мүмкін екенін көрсетеді. Біз пайдаланған беттерде IELTS сандарды цифрмен немесе сөзбен жазу ережесін жарияламайды, сондықтан санды сұрақтың айналасындағы түрімен бірдей жазыңыз және оқуға оңай етіп жазыңыз.

8-тұзақ: жауапты жіберіп алғаннан кейін жолды жоғалту

Бір жауапты жіберіп аласыз, содан кейін келесісін де жіберіп аласыз, өйткені әлі біріншісін ойлап жүрсіз. Бір жіберіп алған жауап осылай бірнеше жоғалған балға айналады.

IELTS.org сұрақтар жазбадағы ақпараттың ретімен жүретінін айтатындықтан, жолыңызды әрдайым қайта табуға болады: жауап берілмеген келесі сұраққа қарап, оның тақырыбына құлақ салыңыз. Жіберіп алған жауап кетті. Мүмкін болса, болжап, әрі қарай жүріңіз.

9-тұзақ: сұрақтарды алдын ала оқымау

IDP тыңдамас бұрын сұрақтарды оқуды ұсынады, сонда бір мезгілде оқып та, тыңдап та қиналмайсыз. Әр бөлік алдында және әр сұрақ тобының алдында тест беретін уақытты алдын ала қарауға, кілт сөздердің астын сызуға және сөз саны шегін белгілеуге пайдаланыңыз. Келесі топ басталмай тұрып жазып бітіріңіз, әйтпесе оның басын жіберіп аласыз.

10-тұзақ: соңғы тексеру және көшіру

Компьютерде IDP Listening соңында жауаптарды тексеруге екі минут береді. Қағаз түріндегі IELTS әлі өткізілетін жерде жауаптарды жауап парағына көшіруге де он минут беріледі. IELTS.org 2026 жылғы 5 наурызда қағаз түріндегі IELTS 2026 жылдың ортасынан бастап нарықтар бойынша біртіндеп тоқтатылатынын жариялады, сондықтан тестіңіздің қай форматта өтетінін тексеріңіз.

Бұл уақытты тыңдау дағдысынсыз-ақ балл жоғалтқызатын екі нәрсеге жұмсаңыз: емле мен сөз саны шегіне. Әр жауапты екеуіне қарап тексеріңіз. Жауапты тек себебін көрсете алсаңыз ғана өзгертіңіз.

Жоғалтқан балдардан қалай үйренуге болады

Тұзақтарды білу көмектеседі, бірақ өз тұзақтарыңызды көрудің ең жылдам жолы — әр қате жауап шыққан жазбадағы нақты жолға оралу. Үш сұрақ қойыңыз. Сөйлеуші өзін түзеді ме? Жауапты естіп, бірақ қате жаздым ба? Мүлде естімедім бе? Алғашқы екеуі — түзетуге болатын әдеттер. Үшіншісі тыңдау дағдысына қатысты, ал ол ұзағырақ жұмыс.

Жазбаны бір рет қана тыңдап жаттығыңыз, өйткені қайта тыңдау сіз түсетін тұзақты жасырады. Жаттығу тестінен кейін жоғалтқан балдарыңызды осы нұсқаулықтағы тақырыптар бойынша тізіңіз. Көбі емле мен сөз саны шегіне жатса, жаңа ағылшынша ештеңе үйренбей-ақ балл қоса аласыз. Егер олар кейінгі бөліктерде болса, Listening Part 3 және Part 4 нұсқаулығын оқыңыз. IELTS Mentor AI қолданбасы Exam mode (емтихан режимі: жазба бір рет қана ойнатылады) жазбасын бір рет ойнатады, ал «Hear it again» (қайта тыңдау) және Transcript (мәтіндік нұсқа) функциялары қате жауап шыққан жолды көрсетеді. IELTS Listening балын қалай жақсартуға болады туралы қысқа жауапты да қараңыз.